تربیتـــــی آموزشــــی

مواظب دروغگویی کودکان باشیم/ دروغ کودک خطرناک است

دروغگویی یک بیماری روحی خطرناکی است که اگر در اسرع وقت درمان نیابد در فرصت کوتاهی کودک دروغگو به سایر انحرافات اخلاقی نیز آلوده خواهد شد.

دربرخی از خانواده‏ها دروغگویی کودکان، برای پدر و مادران مشکلات فراوانی به وجود آورده است، در چنین خانواده‏هایی روح اعتماد و اطمینان از بین رفته به جای آن بدبینی و بدگمانی جایگزین شده است.

دروغگویی همانند بیماری‏های جسمی در آغاز از یک امر بسیار ساده و کوچک آغاز می‏شود و اگر در اولین مراحل پیدایش، معالجه نشود و در درمان آن سهل انگاری به عمل آید، آن بیماری کوچک به تدریج به مرض مهلک و خطرناکی تبدیل خواهد شد.

آیا دروغگویی فطری است؟

تحقیقات دانشمندان همه حاکی است که کودک هیچ گونه آشنایی با دروغ ندارد و این محیط خانواده و یا مدرسه و یا اجتماع است که این زشتی را به او می‏آموزد. در روایات اسلامی این چنین وارد شده که صفحه ضمیر کودک از هر پلیدی و آلودگی برکنار است و این محیط خارج است که بدی‏ها را به او می‏آموزد.

علل دروغگویی

در بیماری‏های جسمی پزشک می‎کوشد در درجه اول به عامل بیماری پی برده و پس از شناخت آن به درمان می‏پردازد . تربیت صحیح و اصولی نیز ایجاب می‏کند که در درجه اول به انگیزه دروغگویی پی برده پس از آن به درمان دروغگویی پرداخت.

الگوهای بد

علی(ع) درباره تقلیدپذیری و آمادگی ذهنی و فکری کودک می‎فرماید: «قلب کودک همانند زمین بکر و آماده‏ای است که هرچه در آن کاشته شود بلافاصله پرورش می‏یابد». بنابراین اولین آموزگاران کودک پدران و مادران هستند و کودک همانند شاگردی که هرچه ببیند و یا بشنود بر اساس تلقین‏پذیری همه را به جان و دل می‎پذیرد و آنها را جزء وجود خود قرار می‎دهد بدون اینکه به زشتی و زیبایی آن وقوف داشته باشد و این پدران و مادران هستند که ناخودآگاه کودک را به دروغگویی می‎کشانند و این در مکالمات و مناقشات و یا رویدادها و قراردادهای قولی و گفتاری به وجود می‏آید و از همین رهگذر کودک با خلاف واقع‏گویی آشنا می‎گردد. در برخی از موارد هم خود پدران و مادران زمینه دروغگویی را به دست خود برای کودکان فراهم می‏سازند مثل اینکه دروغگویی را به آنان تلقین بنمایند.

ترس از مجازات

یکی دیگر از علل دروغگویی کودکان ترس از مجازات است اگر کودکان می‏دانستند که پس از اقرار اعتراف به گناه و خطای خود ازمجازات و توبیخ مصون خواهند ماند هرگز توسلی به دروغگویی نمی‏یافتند و در حقیقت توبیخ و تنبیه بزرگترها است که کودکان را به دروغگویی پناهندگی می‏دهد. بنابراین با کمال صداقت باید اعتراف کرد که در این مورد هم پدران و مادران بودند که کودکان را به دروغگویی واداشتند.

اگرپدران و معلمان در مواردی که کودکان عمل خلافی انجام ‏داده اند با گشاده رویی با آنان برخورد کرده بدون تنبیه و توبیخ زیان‏های عمل خلاف را برایشان بازگو می‏کردند به طور قطع بسیاری از کودکان نیازی به دروغگویی نمی‏یافتند.

احساس کمبودها

در مواردی هم برخی از کودکان از نظر موقعیت وضع خانوادگی و محل زیست نسبت به دیگران احساس کمبود می‏نمایند. برای جبران این کمبودها به دروغ متوسل می‏شوند. تعلیم و تربیت خوب و احترام به ارزش‎های واقعی و انسانی سبب می‎گردد که کودکان به بسیاری از امور ساده و پیش پا افتاده که فاقد ارزشمندی است بی توجه شده هرگز به خلاف‏گویی و دروغ متوسل نشوند.

بازسازی دروغگویی

دروغگویی دونوع، درمان پذیر است: یکی سطحی و دیگری واقعی. اما درمان سطحی آن است که مربی متوسل به توبیخ و تنبیه بدنی شده به این وسیله می‎کوشد با ایجاد رعب و سلطه‏جویی کودک را از دروغ گفتن بازدارد، بدیهی است که این روش درحد یک بازدارنده موقت ارزش دارد و هرگز نمی‏تواند یک عامل تربیتی به شمار آید.

ولی روش درمان واقعی آن است که مربی به جای تندی و خشونت تلاش کند انگیزه اساسی کودک را در دروغگویی پی برده آن را بر طرف سازد. بدیهی است با برطرف شدن نیاز کودک روحیه زشت دروغگویی نیز از او برکنار می‎شود.

ممکن است کودکی در شرایط خاصی به دروغگویی اعتیاد داشته باشد بدیهی است کودک چون هنوز روحیاتش فرم و شکل استواری نیافته می‎توان با مراقبت‏های پی‏گیر آن عادت زشت کودک را به عادت نیکوی نوینی تغییر داده بازسازی به عمل آورد.

در خاتمه باید به این واقعیت نیز توجه داشت که دروغگویی یک بیماری روحی خطرناکی است که اگر در اسرع وقت درمان نیابد در فرصت کوتاهی کودک دروغگو به سایر انحرافات اخلاقی نیز آلوده خواهد شد. امام حسن عسگری(ع) در این باره چنین فرموده است: اگرهمه بدیها و زشتی‏ها در خانه‏ای انباشته شده باشد، کلید آن خانه دروغ است.

بهداشتـــــــــــــی

قطره آهن، فقط دندانهای شیری پوسیده را سیاه می‌کند

یک دندانپزشک کودکان گفت: تغذیه شیرخواران با شیر مادر یا شیرپاستوریزه در صورتی که بعد از آن دندان تمیز نشود،موجب پوسیدگی دندان می‌شود‌ و قطره آهن نیز فقط دندانهای پوسیده را سیاه می‌کند

حیی برادران نخجوانی در گفت‌وگو با خبرنگار بهداشت و درمان خبرگزاری فارس اظهار داشت: مهمترین عملکرد دندان‌ها در بهبود تغذیه است اگر دندان سالم باشد تغذیه مناسب و ایده‌آل صورت می‌گیرد.

 

این متخصص دندانپزشکی کودکان افزود: در کنار امر تغذیه، وضعیت دندانهای شیری در رویش دندان‌های دائمی نیز موثر است.اگر دندان شیری زودتر از موعد خود کشیده شود ناهنجاری‌های دندانی را در بچه‌ها به وجود می‌آورد و باعث ایجاد مشکل در جایگیری درست دندان‌های دائمی می‌شوند.

 

یحیی برادران گفت: از سوی دیگر دردناک شدن دندان‌شیری می‌تواند ایجاد محدودیت کند.به طور مثال بعضی از بچه‌ها بعد از خوردن موادغذایی مثل گوشت یا شیرینی دچار درد می‌شوند و به علت ایجاد درد دندانی از خوردن این مواد طفره می‌روند و متأسفانه بدن از دریافت مواد مغذی و مورد نیاز خود باز می‌ماند.

 

عضو هیئت علمی دانشکده علوم پزشکی تهران گفت: دهان سالم و دندان سالم، لازمه تغذیه سالم است. تغذیه سالم نیز رشد و نمو کافی فرد را به دنبال دارد علاوه بر آن دندان شیری سالم در زیبایی و تکلم فرد نقش به سزایی دارد.

 

یحیی برادران در پاسخ به پرسش فارس مبنی بر اینکه آیا قطره آهن در پوسیدگی و سیاه شدن دندان‌ها تأثیر دارد، گفت: این سؤال اکثر مادران است اما باید بدانند قطره آهن عامل پوسیدگی ‌نیست بلکه این قطره می‌تواند دندان هایی را که پوسیده‌اند یا بر اثر اختلال مینایی شروع به پوسیدگی کرده‌اند با سیاه کردنشان نشاندار کند.

 

عضو هیئت علمی دانشکده علوم پزشکی تهران افزود: مادران دقت کنند بعد از مصرف قطره آهن مثلا 4 دندان سیاه می‌شود و بقیه سفید می‌مانند پس اگر مسبب سیاه شدن دندانها قطره آهن بوده باشد، می‌بایست همه دندانها سیاه می‌شدند نه آن چند دندان پوسیده که از نگاه‌ها دور مانده است.

 

متخصص دندانپزشکی اطفال گفت: یک نوع پوسیدگی در دندانهای جلوی بالا شایع است و آن پوسیدگی تغذیه با شیر است هم شیر مادر و هم شیر پاستوریزه، به خصوص شیرهای شبانه.

 

وی در این رابطه گفت: مادران باید بلافاصله بعد از تغذیه کودک باشیر، دهان بچه را بشویند یا آب به او بدهند یا با گاز و پنبه دندان بچه را پاک کنند تا قند موجود در شیر تا صبح روی دندان باقی نماند که به پوسیدگی دندان منجر شود.

 

این دندانپزشک کودکان گفت: بهترین زمان استفاده از مسواک از بدو رویش اولین دندان است که به وسیله مسواک انگشتی انجام می‌شود و به تدریج به استفاده از مسواک با خمیر دندان منتهی می‌شود.

 

عضو هیئت علمی دانشکده علوم پزشکی تهران افزود: بهترین زمان مراجعه به دندانپزشک کودکان نیز همزمان با رویش اولین دندان است تا چگونگی رویش آن کنترل شود و بعد از آن هم 4 ماه به 4 ماه باید دندان‌ها بررسی و کنترل شوند تا پوسیدگی‌ها در وهله اول تشخیص داده شوند.

 

وی به مادران پیشنهاد کرد: رعایت بهداشت و مراجعه و کنترل‌های دوره‌ای به دندانپزشک متخصص برای سلامت هر چه بیشتر کودکان مفید و مثمر ثمرخواهدبود.